Liên hệ giữa cung và dây? Lý thuyết, bài tập minh họa

17/12/2023 - admin

Soạn bài liên hệ giữa cung và dây đầy đủ và chi tiết nhất. Bài này giúp chúng ta tiếp tục tìm hiểu về nhưng khía cạnh của đường tròn. Nhằm giúp các em dễ dàng làm và ôn tập bài này, trường THPT Lê Hồng Phong sẽ tổng hợp lại phần lý thuyết và bài tập minh họa.

I. Lý thuyết Liên hệ giữa cung và dây

1. Định lí 1

Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau:

+ Hai cung bằng nhau căng hai dây bằng nhau.

+ Hai dây bằng nhau căng hai cung bằng nhau.

2. Định lí 2

Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau:

+ Cung lớn hơn căng dây lớn hơn.

+ Dây lớn hơn căng cung lớn hơn.

3. Bổ sung

+ Trong một đường tròn, hai cung bị chắn giữa hai dây song song thì bằng nhau.

+ Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm của dây căng cung ấy.

+ Trong một đường tròn, đường kính đi qua trung điểm của một dây (không đi qua tâm) thì đi qua điểm chính giữa của cung bị căng bởi dây ấy.

+ Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây căng cung ấy và ngược lại.

II. Bài tập minh họa

Bài 10 – 71 SGK Toán 9 Tập 2:

a) Vẽ đường tròn tâm O, bán kính R = 2cm. Nêu cách vẽ cung AB có số đo bằng 60o. Hỏi dây AB dài bao nhiêu xentimet?

b) Làm thế nào để chia được đường tròn thành sáu cung bằng nhau như trên hình 12?

Bài 10 trang 71 SGK Toán 9 Tập 2

Hình 12

Lời giải:

a) + Dùng compa vẽ đường tròn tâm O, bán kính R = 2cm.

+ Trên đường tròn lấy điểm A.Nối OA từ đó vẽ góc Bài 10 trang 71 SGK Toán 9 Tập 2

Khi đó ta được cung AB có số đo bằng 60º.

+ ΔAOB có OA = OB,Bài 10 trang 71 SGK Toán 9 Tập 2

⇒ ΔAOB đều

⇒ AB = OA = OB = R = 2cm.

b) Chia đường tròn thành 6 cung bằng nhau:

+ Vẽ đường tròn tâm O, bán kính R.

+ Trên đường tròn tâm O, lấy điểm A.

+ Vẽ cung tròn tâm A, bán kính R cắt đường tròn tại B và C.

+ Vẽ cung tròn tâm B và C bán kính R cắt đường tròn tâm O tại giao điểm thứ hai là D và E.

+ Vẽ cung tròn tâm E bán kính R cắt đường tròn (O) tại giao điểm thứ hai là F.

Khi đó, ta chia được đường tròn thành sáu cung bằng nhau như trên

Bài 10 trang 71 SGK Toán 9 Tập 2

Bài 11 – 72 SGK Toán 9 tập 2:

Cho hai đường tròn bằng nhau (O) và (O’) cắt nhau tại hai điểm A và B. Kẻ các đường kính AOC, AO’D. Gọi E là giao điểm thứ hai của AC với đường tròn (O’).

a) So sánh các cung nhỏ BC, BD.

b) Chứng mình rằng B là điểm chính giữa của cung EBD (tức là điểm B chia cung EBD thành hai cung bằng nhau: Bài 11 trang 72 SGK Toán 9 tập 2

Lời giải:

Bài 11 trang 72 SGK Toán 9 tập 2

a)

Bài 11 trang 72 SGK Toán 9 tập 2

Bài 11 trang 72 SGK Toán 9 tập 2

Bài 12 – 72 SGK Toán 9 Tập 2:

Cho tam giác ABC . Trên tia đối của tia AB lấy một điểm D sao cho AD = AC. Vẽ đường tròn tâm O ngoại tiếp tam giác DBC. Từ O lần lượt hạ các đường vuông góc OH, OK với BC và BD (H ∈ BC, K ∈ BD)

a) Chứng minh rằng OH > OK.

b) So sánh hai cung nhỏ BD và BC.

Lời giải:

Bài 12 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

a) Xét ΔABC có: BC < AB + AC (Bất đẳng thức tam giác)

Mà AD = AC (gt)

⇒ BC < AB + AD = BD

Mà OH là khoảng cách từ O đến dây BC

OK là khoảng cách từ O đến dây BD

⇒ OH > OK.( định lý về khoảng cách từ tâm đến dây)

b) Vì BD > BC

Bài 12 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Bài 13 – 72 SGK Toán 9 Tập 2:

Chứng minh rằng: trong một đường tròn, hai cung bị chắn giữa hai dây song song thì bằng nhau.

Lời giải:

Vẽ đường tròn tâm O, các dây cung AB // CD.

Cần chứng minh

Cách 1:

Bài 13 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Kẻ bán kính MN // AB // CD

MN // AB

Bài 13 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

+ TH1: AB và CD cùng nằm trong một nửa đường tròn.

+ TH2: AB và CD thuộc hai nửa đường tròn khác nhau.

Cách 2:

Bài 13 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Kẻ OH ⊥ AB; OK ⊥ CD (H ∈ AB, K ∈ CD)

Vì AB // CD ⇒ O, H, K thẳng hàng.

ΔOAB có OA = OB

⇒ ΔOAB cân tại O

⇒ đường cao OH đồng thời là đường phân giác

Bài 13 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Chứng minh tương tự:

Bài 14 – 72 SGK Toán 9 Tập 2:

a) Chứng minh rằng đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm của dây cung căng cung ấy. Mệnh đề đảo có đúng không? Hãy nêu thêm điều kiện để mệnh đề đảo đúng.

b) Chứng minh rằng đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây cung ấy và ngược lại.

Lời giải:

a)

Bài 14 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Vẽ đường tròn tâm O, dây cung AB.

Gọi I là điểm chính giữa của cung AB.

Gọi OI ∩ AB = H.

ΔAOH và ΔBOH có: AO = OB,  ; OH chung

⇒ ΔAOH = ΔBOH (c-g-c)

⇒ AH = BH (hai cạnh tương ứng)

⇒ OI đi qua trung điểm H của AB.

+ Mệnh đề đảo: Đường kính đi qua trung điểm của một dây cung thì đi qua điểm chính giữa của cung đó.

Mệnh đề sai

Ví dụ: Chọn dây cung AB là một đường kính của (O) (AB đi qua O). Khi đó, tồn tại đường kính CD đi qua O là trung điểm của AB nhưng C,D không phải là điểm chính giữa cung AB ( hình vẽ)

Bài 14 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

Mệnh đề đảo chỉ đúng khi dây cung AB không phải đường kính.

b)

Bài 14 trang 72 SGK Toán 9 Tập 2

+ Cho đường tròn (O); dây cung AB ;

I là điểm chính giữa cung  , H = OI ∩ AB.

⇒ ΔAOH = ΔBOH (cm phần a).

⇒ OH ⊥ AB.

Vậy đường kính đi qua điểm chính giữa của cung thì vuông góc với dây căng cung ấy.

+ Cho đường tròn (O); dây cung AB.

Kẻ đường thẳng OH ⊥ AB (H ∈ AB) cắt đường tròn tại I.

Ta có: ΔABO cân tại O (vì AO = OB = R).

⇒ đường cao OH đồng thời là đường phân giác

⇒ I là điểm chính giữa của cung

Vậy đường kính vuông góc với dây căng cung thì đi qua điểm chính giữa của cung.

5/5 - (1 bình chọn)